Hornaugað

gagnrýnið auga á fréttir dagsins — sjálfvirkt úr fréttastraumum

Reykjavík1. september 2026 · KvöldútgáfaI. árg. · Nr. 105
Hlustaðu á blaðið

Innlent

Ríkiseinokun og hálfopin Evrópudyr

Það ríkir tvenns konar skilningur á stærðfræði og starfsmannafjölda á fréttastofu Sýnar eftir lokun sjónvarpsfrétta. Á meðan sumir miðlar fullyrða að öllu starfsfólki fréttastofunnar hafi verið sagt upp, telja RÚV og mbl.is að uppsagnirnar nái aðeins yfir annan tug starfsmanna. Stjórn Blaðamannafélags Íslands lýsir yfir miklum vonbrigðum með þessa ákvörðun eftir nær 40 ára sögu, en Páll Magnússon, fyrsti fréttastjóri Stöðvar 2, bendir á að landið sé nú komið aftur til ríkiseinokunar í sjónvarpsfréttum.

Á sama tíma sýna nýjar upplýsingar frá framkvæmdastjórn Evrópusambandsins að umsókn Íslands frá árinu 2009 er enn í gildi í Brussel. Dómsmálaráðherra telur þó ekki henta hagsmunum landsins að draga hana formlega til baka með stórum yfirlýsingum, heldur þurfi að nálgast málið af yfirvegun.

Sorgin litar einnig fréttirnar eftir að þrjú ungmenni, fædd á árunum 2005, 2007 og 2009, létust í umferðarslysi á Krýsuvíkurvegi aðfaranótt mánudags. Minningarstundir hafa verið boðaðar í Lágafellskirkju og Háteigskirkju til að minnast Arndísar Höllu Guðlaugsdóttur og Benjamíns Guðmundssonar.

Erlent

Konungleg fjarvera og vinátta í skugga refsiaðgerða

Leiðtogafundur Sjanghæ-ríkjavettvangsins í Bishkek sýndi að stuðningur við stríðsrekstur er metinn á mismunandi vegu. Masoud Pezeshkian, forseti Írans, notaði fyrsta fund sinn með Vladimír Pútín Rússlandsforseta síðan í febrúar til að þakka Rússum sérstaklega fyrir stuðninginn á vettvangi Sameinuðu þjóðanna og á alþjóðavettvangi, jafnt í átökum sem og undir refsiaðgerðum Bandaríkjanna. Á sama fundi þurfti Pútín hins vegar að hlusta á Narendra Modi, forsætisráðherra Indlands, krefjast stríðsloka í Úkraínu fyrir framan myndavélarnar.

Í Noregi hófst valdatíð Hákons áttunda með eiðstaf á Stórþinginu í morgun. Athöfnin fór fram án kórónu og án drottningarinnar. Mette-Marit gat ekki verið viðstödd vegna fylgikvilla eftir lungnaígræðslu í júní og var undir eftirliti lækna á meðan nýr konungur lofaði að fylgja stjórnarskránni.

Vestanhafs tók kviðdómur í Las Vegas aðeins þrjár klukkustundir til að sakfella Duane „Keffe D“ Davis fyrir morðið á rapparanum Tupac Shakur. Það tók réttarkerfið tæp þrjátíu ár að ná þeirri niðurstöðu.

Íþróttir

Rauð málning og landsliðskveðja í skugga stórleiks

Stuðningsmenn Víkings hituðu upp fyrir stórleikinn í Vesturbænum með því að mála stúku og varamannaskilti KR-inga rauð í skjóli nætur. Þessi skemmdarverk komu þó ekki í veg fyrir að 103 fréttir birtust í fjórum innlendum miðlum um sjálfan leikinn, sem lauk með 1-1 jafntefli eftir dramatískar lokasekúndur. Ármann Ingi Finnbogason skoraði fyrir Víking í uppbótartíma en Arnór Ingvi Traustason jafnaði á lokasekúndunni. Enn munar átta stigum á liðunum í Bestu deildinni en fyrirliði KR, Aron Sigurðarson, fullyrðir samt að hans menn geti náð Víkingi.

Á meðan þessi staðbundna dramatík fyllti innlendu miðlana, bárust stórtíðindi frá Argentínu sem vöktu mun minni athygli hér á landi. Lionel Messi, 39 ára gamall, hefur ákveðið að hætta með landsliðinu eftir 207 leiki og 125 mörk. Ákvörðunin fylgir í kjölfar andláts föður hans og taps gegn Spáni í úrslitaleik heimsmeistaramótsins í sumar.

Þá er Albert Guðmundsson genginn til liðs við Lazio á láni frá Fiorentina. Rómverjar greiða eina milljón evra fyrir lánið og fylgir kaupákvæði upp á 12 milljónir evra með í samningnum.

Tækni & gervigreind

Ókeypis stýrikerfi í efsta sæti og nýr forstjóri með dýr leyndarmál

Áhugafólk um tækni beinir sjónum sínum að opnum hugbúnaði og tölvuleikjum þar sem tæknimiðlar ræða nú áform Ubisoft um að loka á leikmenn For Honor sem nota SteamOS eða Linux frá og með 10. september. Á sama tíma berst rafræna borgarafrelsisstofnunin EFF gegn frumvarpi í Kaliforníu og hvetur ríkisstjórann til að beita neitunarvaldi. Þessi fjölbreytta umræða um opinn hugbúnað og réttindi dregur að sér mesta athygli í tækniheiminum þessa stundina.

Hjá Apple eru stólaskiptin formlega afstaðin þar sem John Ternus hefur tekið við forstjórastólnum. Í sínu fyrsta minnisblaði til starfsfólks lofar hann stórkostlegri vörukynningu í næstu viku, þar sem orðrómur er um fyrsta brjótanlega iPhone-símann. Á meðan velta greiningaraðilar fyrir sér umhverfisarfleifð Tim Cook, sem gæti dregið dökkan skugga á vegna gríðarlegrar orkuþarfar gervigreindarinnar.

Bandaríska viðskiptaeftirlitið FTC lætur einnig til sín taka og kærir nú Amazon ásamt 22 ríkjum fyrir að hækka auglýsingaverð með leynd. Eftirlitið telur að fyrirtækið hafi hagnast um 20 milljarða Bandaríkjadala á því að skipta út raunverulegum niðurstöðum uppboða fyrir hærra verð sem Amazon ákvað sjálft, kostnaður sem endar að lokum á herðum neytenda.

Vísindi

Hægfara lifur, snúnir snákar og rangnefnd rándýr

Fjölmiðlar halda áfram að kryfja lifrarskemmdir, en nýjar rannsóknir sýna að vandinn liggur í bólgutengdum villum í ríbósakjarnasýru sem læsa skemmdum frumum í hálfgerðu millibilsástandi. Þetta kemur í veg fyrir að líffærið endurnýi sig, jafnvel eftir að áfengisneyslu er hætt. Á sama tíma kynna vísindamenn einfaldari leið til lyfjagjafar sem beinist beint að lifrinni með því að nýta hreyfanlegar sykursameindir.

Frá lifrarbilun færist athyglin að fósturþróun. Rannsakendur hafa loksins skýrt hvers vegna fóstur snáka krullast upp í hægrihandarsnigil inni í egginu. Eftir skoðun á rúmlega 900 fóstrum og sneiðmyndatökur kom í ljós að líkami þeirra vex einfaldlega hraðar en meltingarvegurinn. Þessi mismunandi vaxtarhraði virkar eins og festing sem neyðir vaxandi líkamann til að beygjast og snúast, sem gerir snákum kleift að skríða úr eggi með lengsta líkama allra hryggdýra.

Að lokum er það Tasmaníutígurinn, sem var hvorki úlfur né tígur. Nýjar lífvélfræðilegar rannsóknir á höfuðkúpu dýrsins sýna að þetta útdauða rándýr veiddi frekar eins og refur. Samanburður á 48 lifandi og útdauðum rándýrum hrekur eldri hugmyndir um að dýrið hafi líkst villtum hundum í veiðiaðferðum sínum.