Hornaugað

gagnrýnið auga á fréttir dagsins — sjálfvirkt úr fréttastraumum

Reykjavík15. ágúst 2026 · MorgunútgáfaI. árg. · Nr. 99
Hlustaðu á blaðið

Innlent

Kvótahopp, kjarastríð og rabbínar

Íslenskur sjávarútvegur þarf seint á erlendu fjármagni eða þekkingu að halda, ef marka má nýja greiningu Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi. Samtökin hafa þungar áhyggjur af hugsanlegri inngöngu í Evrópusambandið, sem gæti fellt úr gildi núgildandi 25 prósenta hámarksreglu um erlent eignarhald. SFS og Morgunblaðið óttast að ESB-aðild opni á erlend yfirráð og kvótahopp, þar sem landskvóti tryggi hvorki innlent eignarhald né yfirráð yfir nýtingu hans. DV dregur hins vegar aðra ályktun og fullyrðir að andstaða útgerðarinnar snúist alls ekki um yfirráð yfir auðlindinni.

Á meðan útgerðin verndar sitt, tifar klukkan hjá VR. Formaðurinn Halla Gunnarsdóttir lýsir því yfir að uppsögn kjarasamninga sé óhjákvæmileg náist ekki fram breytingar á næstu vikum. Samtök iðnaðarins kalla eftir þjóðarsátt og vilja að Seðlabankinn haldi stýrivöxtum óbreyttum í tæpum 8 prósentum, enda sé staðan í byggingariðnaði viðkvæm.

Saga Samúels Guðmundssonar heldur áfram að flæða um miðlana eftir viðureignina við Shmuley Boteach hjá Piers Morgan. Heimildin fullyrðir að Samúel hafi aðeins þóst vera aðdáandi rabbínans, en Morgunblaðið lýsir því hvernig myndbandið fór eins og eldur í sinu. Samúel neitar að mála sig sem fórnarlamb þrátt fyrir hótanir.

Erlent

Játningar í lausu lofti og breskar lestarferðir

Íslenskir fjölmiðlar eiga stundum í erfiðleikum með að ákveða hvort atburðir séu þegar afstaðnir eða aðeins í bígerð. Í umfjöllun um réttarhöldin yfir Luigi Mangione, sem ákærður er fyrir að hafa skotið Brian Thompson til bana í New York árið 2024, ríkir athyglisverður ágreiningur. Ríkisútvarpið og Vísir fullyrða að Mangione hafi þegar játað sök fyrir dómi og lesið upp yfirlýsingu þess efnis. Á sama tíma birtir Morgunblaðið tvær ólíkar fréttir þar sem lesendum er annars vegar sagt að hann hafi játað og hins vegar að hann sé aðeins líklegur til að gera það.

Sú frétt sem fékk mesta athygli í erlendum deildum ritstjórnanna var þó áframhaldandi lýsingar á aukakosningunum í Clacton á Englandi. Þar fagnaði grínistinn Jonathan David Harvey, sem gengur undir heitinu Ruslatunnufés, tæplega 27 prósenta fylgi gegn sigurvegaranum Nigel Farage.

Að lokum bárust fréttir af breskum samgöngum, en tvær lestir fóru út af sporinu á Englandi á innan við sólarhring. Fyrra slysið varð við Lewes þar sem tveir slösuðust alvarlega þegar þrír vagnar ultu, en í hinu síðara í Essex slapp tæplega 45 manna hópur ómeiddur þegar lestin hélst upprétt.

Íþróttir

Milljarðar í loftinu og tómir vasar í Manchester

Íslenskir fjölmiðlar fjalla mest um vendingar á leikmannamarkaðnum í ensku úrvalsdeildinni þar sem tölur og frestir ráða för. Chelsea gaf öðrum félögum frest til síðdegis til að gera tilboð í argentínska miðjumanninn Enzo Fernández. Enzo Maresca, knattspyrnustjóri Manchester City, lýsti því yfir að félagið muni ekki bjóða í leikmanninn í dag, en vangaveltur hafa verið uppi um hvort Fernández sé tveggja Rodri virði.

Hjá Manchester United er staðan önnur en nýliðarnir í deildinni hafa eytt meira en stórliðið á markaðnum. Manchester United tryggði sér sæti í Meistaradeildinni eftir endasprett á síðasta tímabili en umsvifin á markaðnum hafa ekki verið í samræmi við væntingar. Félagið er nú tilbúið að hlusta á tilboð í fjóra leikmenn áður en félagaskiptaglugganum verður lokað. Á sama tíma berast fréttir af því að Max Eberl, íþróttastjóri Bayern München, útiloki samkomulag við Aston Villa um Joao Palhinha á þeim forsendum sem nú liggja fyrir.

Tækni & gervigreind

Einkahakkarar ríkisins og nýtt andlit hjá OpenAI

Bandarísk stjórnvöld hafa gefið út forsetabréf sem heimilar einkareknum öryggisfyrirtækjum að gera tölvuárásir á erlenda tölvuglæpamenn. Samkvæmt minnisblaðinu munu þessi fyrirtæki starfa undir eftirliti og stjórn alríkisstjórnarinnar við að fylgjast með og trufla glæpastarfsemi á netinu. Þetta er í fyrsta sinn sem bandarísk stjórnvöld veita einkaaðilum formlegt leyfi til að framkvæma slíkar árásir utan landsteinanna.

Á sama tíma heldur uppstokkunin á stjórnendagangi gervigreindarfyrirtækisins OpenAI áfram. Denise Dresser, sem tók við starfi tekjustjóra í desember eftir að hafa stýrt Slack, mun láta af störfum á næstu vikum til að leita annað. Hún er annar stjórnandinn sem hverfur frá fyrirtækinu í þessari viku. Við starfi hennar sem yfirmaður sölumála hjá OpenAI tekur Dali Rajic, sem áður gegndi stöðu forstjóra og rekstrarstjóra hjá öryggisfyrirtækinu Wiz.

Á tæknispjallborðum er áhuginn þó annars staðar. Þar er fjallað um nýtt myndrænt viðmót fyrir samræður við mállíkön, hugbúnaðarprófanir með gervigreind og tilvist annars manns með sama nafn. Þessi umræða fékk mesta umfjöllunina í tækniheiminum að þessu sinni, langt umfram mannabreytingar í Silicon Valley.

Vísindi

Óboðnir gestir í öldruðum heila og skipulögð óreiðu-ljós

Lengi vel töldu vísindamenn að heilinn héldi ákveðinni fjarlægð frá ónæmiskerfi líkamans. Nýjar rannsóknir frá Stanford-háskóla sýna hins vegar að straumur af ónæmisfrumum úr blóðinu byrjar að flæða inn í heilann strax á miðjum aldri. Þar breytast þessar frumur í sérhæfðar ónæmisfrumur heilans, svokallaðar örfildisfrumur. Þessi uppgötvun, sem fékk mesta athygli í vísindafréttum dagsins, hrekur þá gömlu kenningu að heilinn sé einangraður frá ónæmiskerfinu út ævina. Á sama tíma reyna vísindamenn að átta sig á því hvernig megi fínstilla sameindabyggingu bóluefna til að tryggja langvarandi vörn gegn HIV-veirunni, en lykillinn liggur í því að fá ónæmisfrumur og mótefni til að dvelja lengur í líkamanum.

Í eðlisfræðinni er sjónum beint að því að stýra ljósi án þess að hanna flókin, ný efni. Með því einu að breyta röðun sameinda má stjórna því í hvaða átt skautað ljós snýst, sem nýtist í næstu kynslóð skjáa og gagnaflutninga. Nýtt fræðilegt líkan sýnir að hægt er að draga úr ljósdreifingu í ákveðnar áttir og auka hana í aðrar, jafnvel í efnum þar sem skipulagið er óreglulegt.