Hornaugað

gagnrýnið auga á fréttir dagsins — sjálfvirkt úr fréttastraumum

Reykjavík15. ágúst 2026 · KvöldútgáfaI. árg. · Nr. 100
Hlustaðu á blaðið

Innlent

Hnífjöfn klofning og skemmdir í djúpinu

Þjóðin er klofin í tvennt og afstaða fólks er að harðna, ef marka má túlkun RÚV á nýjum Þjóðarpúlsi Gallup um aðildarviðræður við Evrópusambandið. Á sama tíma sýna sömu tölur að 51,5 prósent ætla að segja já en 48,5 prósent nei. Þar sem munurinn er ekki tölfræðilega marktækur dregur Morgunblaðið þá þurru ályktun að enginn marktækur munur sé á fylkingum.

Bændur hafa hins vegar tekið afgerandi afstöðu. Á aukabúnaðarþingi kusu 52 af 55 fulltrúum með ályktun gegn viðræðum, sem gerir 95 prósent andstöðu. Hanna Katrín Friðriksson atvinnuvegaráðherra telur þetta óskynsamlegt og bendir á að varanlegar sérlausnir séu í boði. Orri Hauksson fjárfestir telur ráðherra aftur á móti ofmeta stöðuna og segir þá hugmynd að Evrópusambandið gangi í Ísland vera ofmat.

Í Vestmannaeyjum liggur nýja þriggja milljarða vatnslögnin NSL-4 nú á hafsbotni eftir að hafa skemmst við útlagningu. Bæjarstjórinn vonast til að hún geti flutt eitthvert vatn, en það skýrist eftir tvær vikur þegar tryggingafélag hefur lokið rannsókn sinni á leyndardómsfullu tjóninu.

Erlent

Kynþáttaraunsæi og tvöföld refsing

Andlát Jasons Arday, fyrrum prófessors við Cambridge-háskóla, hefur knúið breska ráðamenn til að biðja landsmenn um að staldra við. Arday fannst látinn á heimili sínu í gær, 41 árs að aldri, skömmu eftir að hann sagði af sér vegna ásakana um ritstuld. Ásakanirnar komu frá fyrrum starfsmanni háskólans sem skilgreinir sig sem kynþáttaraunsæismann og trúir á líffræðilegan mun kynþátta. Á meðan fjölskylda Arday segir fjölmiðlaáreitið hafa reynst honum um megn, velta gagnrýnendur því fyrir sér hvort háskólinn hafi flýtt sér um of við að ráða yngsta svarta prófessorinn í sögu skólans til að fegra eigin fjölbreytileikastatistík.

Á sama tíma ríkir ruglingur á innlendum ritstjórnum um afdrif Luigi Mangione, sem játað hefur að hafa skotið forstjóra UnitedHealthcare til bana í New York árið 2024. Á meðan mbl fullyrðir einfaldlega að maðurinn hafi játað sök, og Vísir segir hann eiga yfir höfði sér ákærur bæði frá alríkinu og ríkinu, útskýrir RÚV að málinu sé alls ekki lokið. Þótt Mangione hafi játað í alríkismálinu, stendur hann enn frammi fyrir ákæru um manndráp í New York-ríki, þar sem lögmenn hans reyna nú að beita reglunni um tvöfalda refsingu til að láta vísa málinu frá.

Íþróttir

Toppsæti í Kaplakrika og næstbestu afrek í sundlaugum

Breiðablik tryggði sér efsta sætið í Bestu deild kvenna í fótbolta með 3-0 sigri á FH í Kaplakrika. Edith Kristín Kristjánsdóttir opnaði leikinn á níundu mínútu, Hrafnhildur Ása Halldórsdóttir bætti við marki fyrir hlé og aukaspyrna Öglu Maríu Albertsdóttur sigldi í gegnum pakkann á 72. mínútu. Blikar eru nú með þriggja stiga forskot á FH þegar þrjár umferðir eru eftir fyrir tvískiptingu deildarinnar. Á sama tíma í Bestu deild karla vann Keflavík 2-0 sigur á Þór á Akureyri með tveimur mörkum frá Eiði Orra Ragnarssyni, sem skilur Akureyringa eftir á botni deildarinnar með 15 stig.

Á Evrópumótinu í Birmingham endaði spjótkastarinn Sindri Hrafn Guðmundsson í níunda sæti í úrslitum. Í sundlauginni í París lauk íslenska liðið keppni í einstaklingsgreinum. Símon Elías Statkevicius hafnaði í 57. sæti í 50 metra skriðsundi á tímanum 22,81 sekúndu og Guðmundur Leo Rafnsson varð í 51. sæti í 100 metra baksundi á 56,13 sekúndum. Báðir náðu sínum næstbesta tíma í greinunum, sem dugar ágætlega til að staðsetja íslenska afreksfólkið rækilega fyrir utan undanúrslit Evrópumótsins.

Tækni & gervigreind

Ósýnileg gervigreind og horfnir vatnsmerktar

Tæknifyrirtækin Anthropic og Google hafa kynnt nýjar áherslur varðandi vatnsmerki á gervigreindarefni. Anthropic hefur deilt frekari upplýsingum um hvernig ný vatnsmerki Claude munu virka, þar á meðal hvort hægt sé að fela þau með breytingum og hvaða áhrif þau hafa á forritunarkóða. Google gerir notendum nú kleift að slökkva á sýnilegum vatnsmerkjum á myndum, myndböndum og tónlist sem búin eru til með gervigreindarverkfærum fyrirtækisins, þar á meðal myndbandstólinu Flow. Með því að afvirkja stillinguna hverfur stjörnumerkið neðst í hægra horninu, en ósýnileg kennimerki til að greina gervigreindarskrár verða áfram til staðar.

Á sama tíma sýna greiningar á getu tækninnar að gervigreind er ekki að hugsa betur en stærðfræðingar, heldur man hún einfaldlega betur en þeir. Í lyfjaþróun er raunveruleg staða gervigreindar sömuleiðis til skoðunar á vettvangi vísindamanna.

Fyrir utan gervigreindina greina miðlar frá því að leikstjórinn Chris Carter hafi endurgert kvikmynd sína The X-Files: I Want to Believe frá árinu 2008 í nýrri útgáfu með banni innan sautján ára, sem endurheimtir upprunalega hryllingssýn hans eftir afskipti framleiðenda á sínum tíma.

Vísindi

Áhrifavaldar framtíðarinnar og loftslag á pappír

Unglingar dagsins drema margir um að verða áhrifavaldar og háskólar hafa brugðist við með því að bjóða upp á sérstakar námsbrautir í efnisveitu. Þessi nýja námsgrein, sem á að undirbúa nemendur undir lífið á samfélagsmiðlum, mætir harðri gagnrýni þeirra sem efast um raunverulegt gildi slíkrar menntunar á vinnumarkaði. Á meðan háskólar reyna að virkja athygli unga fólksins standa evrópskar borgir frammi fyrir öðruvísi reikningsdæmi. Greining á loftslagsáætlunum 103 borga í Evrópu fyrir árið 2030 sýnir að sveitarfélög áætla að jafna út um fimmtung af útblæstri sínum með því að fanga og geyma kolefni. Þetta þýðir að fjarlægja þarf um 61 milljón tonna af koldíoxíði úr andrúmsloftinu, sem samsvarar tæplega árlegum útblæstri Austurríkis. Fáar þessara borga hafa hins vegar útfært hvernig eigi að framkvæma þessa umfangsmiklu hreinsun.