Hornaugað

gagnrýnið auga á fréttir dagsins — sjálfvirkt úr fréttastraumum

Reykjavík16. ágúst 2026 · MorgunútgáfaI. árg. · Nr. 101
Hlustaðu á blaðið

Innlent

Stólar á lofti og tölustafir í heiðskíru lofti

Erill var hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu í nótt og fékk saga af ofbeldi á skemmtistað í miðbænum mesta athygli miðla. Fréttaflutningur af atvikinu sýnir þó ákveðinn ósamhlóm. Vísir greindi frá því að maður hafi verið handtekinn á skemmtistaðnum eftir að hafa mundað stól og lamið gesti. Mbl.is sagði hins vegar frá sama atviki og fullyrti að maðurinn hafi verið vistaður í fangaklefa.

Á sama tíma ríkir óvissa um hvernig eigi að meta árangur grunnskólabarna næsta vor. Inga Sæland mennta- og barnamálaráðherra kynnti nýverið að einkunnir við lok 10. bekkjar verði gefnar í tölustöfum í stað bókstafa. Ráðherra fullyrðir að sjaldan hafi verið jafn mikið samtal við nokkurn hóp og kennara og að breytingin eigi ekki að koma þeim á óvart. Mjöll Matthíasdóttir, formaður Félags grunnskólakennara, lýsir ákvörðuninni aftur á móti sem þrumu úr heiðskíru lofti rétt fyrir upphaf skólastarfs og segir að kennarar kalli það ekki samráð að fá tilkynningar um ákvörðun sem á að keyra í gegn.

Fyrir þá sem vilja flýja deilur er útlit fyrir hæga breytilega vindátt eða hafgolu um helgina og hita á bilinu 10 til 17 stig.

Erlent

Landfræði og nýir landvinningar

Íslenskir fjölmiðlar hafa komið sér upp eigin stjórnskipan í Bretlandi. RÚV greinir frá því að Andy Burnham, forsætisráðherra Bretlands, hafi beðið landsmenn að taka sér andartak til íhugunar eftir andlát fræðimannsins Jasons Arday. Vísir og Morgunblaðið telja hins vegar að ótilgreindur forsætisráðherra Bretlands hafi sagt fráfallið kalla á umhugsun. Burnham, sem er borgarstjóri í Manchester en ekki forsætisráðherra í raunheimum, hefur þannig fengið skjóta stöðuhækkun í flutningi á milli miðla.

Á meðan mæla jarðvísindamenn raunverulega krafta í Indónesíu þar sem jarðskjálfti af stærðinni 7,7 reið yfir undan ströndum Flores-eyju. Minnst 38 eru látnir og tvö þúsund manns hafa yfirgefið heimili sín. Bandaríkin horfa einnig til landvinninga, ef marka má Donald Trump Bandaríkjaforseta. Hann lýsti því yfir á lögreglufundi í New York að hann ætlaði að sigra stríðið við Íran og lýsa því yfir innan skamms að Hormússund tilheyrði yfirráðasvæði Bandaríkjanna. Kazem Gharibabadi, aðstoðarutanríkisráðherra Írans, svaraði því til á samfélagsmiðlinum X að sundið yrði áfram íranskt og því yrði aðeins lokað samkvæmt tilskipun Írana.

Íþróttir

Botnbarátta á Akureyri og fallandi múrar í París

Keflavík sótti þrjú stig á Akureyri með tveimur mörkum frá Eiði Orra Ragnarssyni í 2-0 sigri gegn Þór. Eftir nítján umferðir situr Þórsliðið enn á botni deildarinnar. Frammistaðan vakti litla hrifningu hjá Sigurði Höskuldssyni, þjálfara Þórs, sem lýsti yfir verulegu vanþóknun á baráttu og vilja sinna manna.

Á Evrópumótinu í sundi í París lauk keppni í einstaklingsgreinum þar sem hinn nítján ára gamli Johannes Liebmann frá Þýskalandi synti 1500 metra skriðsund á 14:26,79 mínútum. Hann varð þar með sá fyrsti í sögunni til að ljúka vegalengdinni á undir 14 mínútum og 30 sekúndum og bætti heimsmet Bobby Finke um 3,88 sekúndur.

Í Birmingham lauk úrslitum í 10.000 metra hlaupi karla á Evrópumótinu í frjálsum íþróttum. Baldvin Þór Magnússon setti nýtt Íslandsmet í hlaupinu en Svíinn Andreas Almgren sigraði á nýju mótsmeti, 27:23,44 mínútum. Í spjótkasti varð Sindri Hrafn Guðmundsson í tíunda sæti með 75,36 metra kast og komst ekki í hóp átta efstu sem fengu þrjú aukaköst.

Tækni & gervigreind

Ofurhetjur á færibandi og mannleg vélmenni

Árlegi aðdáendaviðburðurinn D23 hjá Disney fór fram í Anaheim þar sem fyrirtækið kynnti nýjar stiklur og áætlanir fyrir vörumerki sín. Sýnt var úr sjónvarpsþættinum VisionQuest fyrir streymisveituna Disney Plus og nýrri stiklu úr Avengers: Doomsday var deilt. Þá fengu aðdáendur Star Wars fyrstu innsýn í Starfighter og sýnishorn úr annarri þáttaröð af Ahsoka, en áætlað er að hún hefji göngu sína þann 20. janúar 2027.

Í tengslum við viðburðinn var leikhópur nýrrar og enn ónefndrar X-Men kvikmyndar opinberaður, en áætlað er að hún verði frumsýnd þann 5. maí. Leikarinn Adam Driver gengur til liðs við Marvel-heiminn í hlutverki illmennisins Mr. Sinister. Með honum í för verða leikarar á borð við Kit Connor, Inde Navarrette og Sadie Sink, sem fer með hlutverk Jean Grey.

Á tæknispjallborðinu Hacker News var greinin Humazon áberandi á meðal notenda. Þar var einnig fjallað um gagnagrunninn BriskDB, stærðfræði- og eðlisfræðihermanir á vefsvæðinu Falstad og greinina No-New-Physics Consciousness.

Vísindi

Skammtatöfrar og sykraðir skýjakljúfar

Stærðfræðingar hafa loksins staðfest að gamalt vandamál Leonhards Eulers um liðsforingjana 36 verður ekki leyst með svokölluðum skammtalatneskum ferningum nema til komi skammtatengsl. Þessi táknrænu fylki, sem eiga rætur að rekja til rannsókna frá átjándu öld, eru í dag hagnýtt við gerð dulkóðunarkerfa og flókinna samantektarvirkja. Vísindamenn reyna enn að beygja reglur rúmfræðinnar með skammtafræði, en náttúran krefst þess greinilega að agnirnar séu samtengdar áður en skipulag kemst á liðsforingjana.

Á sama tíma sýna mælingar úr rannsóknarblöðrum, sem sendar voru upp á Spitsbergen haustið 2021 og vorið 2022, að salt og sykur úr hafinu geta borist alla leið upp í veðrahvolfið. Þessi sjávarlífrænu efni hafa þar með bein áhrif á skýjamyndun og loftslag á norðurslóðum. Það þarf því ekki lengur að ímynda sér hvernig mengun eða náttúruleg efni ferðast; vísindin sýna að hafið bókstaflega fýkur upp í himinhvolfið og breytir því hvernig skýin þéttast yfir ísnum.