Innlent
Hvalveiðar og hækkuð álagning
Það þarf tvo miðla til að segja sömu fréttina en aðeins annan til að segja allan sannleikann. Hvalveiðiskipin Hvalur 8 og Hvalur 9 héldu loksins til veiða eftir að hafa beðið af sér óveður. Á meðan mbl dregur upp þá einföldu mynd að skipin séu úti á veiðum, dregur RÚV fram dökka hlið málsins í fjórum greinum. Þar er upplýst að Matvælastofnun rannsaki nú hvers vegna dauðastríð langreyðar tók 31 mínútu eftir að hún var skotin fjórum sinnum með sprengiskutlum. Fern dýraverndarsamtök krefjast þess að veiðarnar verði stöðvaðar tafarlaust vegna þessa.
Á sama tíma sýnir nýtt umræðuskjal Samkeppniseftirlitsins að olíufélögin hækkuðu álagningu sína í aðdraganda upptöku kílómetragjalds um áramótin. Álagning á díselolíu hefur hækkað um 50% að raunvirði frá 2022 og á bensín um 25%. Samtök atvinnulífsins og Samtök verslunar og þjónustu kvarta sáran undan framsetningu eftirlitsins og kalla ályktanirnar órökstuddar.
Að lokum flúði innbrotsþjófur Efstaleitisapótek á deilibíl frá Hopp og ók yfir göngubrú á flótta undan lögreglu áður en hann var handtekinn í Fossvogi.
- RÚV MAST skoðar að setja myndavélar um borð í hvalveiðiskipin
- mbl Hvalur 8 og 9 úti á veiðum
- mbl Ók yfir göngubrú í eftirför lögreglu
- RÚV Braust inn í apótek og ók um göngustíga á flótta undan lögreglu
- RÚV „Hvernig geturðu skýrt að þetta eigi sér ekki aðrar skýringar?“
- RÚV Segja SKE setja fram „órökstuddar ályktanir“ í umræðuskjölum
Erlent
Óreiða í tölum og tíma
Mest áberandi frétt dagsins er af umfangsmestu árásum Rússa á Kænugarð frá upphafi. Borgarstjórinn Vitali Klitschko hefur boðað sorgardag og bannað skemmtanahald. Úkraínuforseti flýtti för sinni frá Dublin vegna yfirvofandi árása. Bandarísk hugveita áætlar að 1,4 milljónir rússneskra hermanna og allt að 625.000 úkraínskir hermenn hafi fallið, særst eða sé saknað á rúmum fjórum árum. Lesendur mbl fengu þær fréttir að 17 væru látnir, en síðar að minnsta kosti níu. RÚV taldi hins vegar minnst þrettán fallna.
Í fréttum af jarðskjálfta í Venesúela, þar sem nærri 2.300 hafa fundist látnir, ríkti svipuð óvissa um framvindu björgunar á 43 ára öryggisverði. Mbl fullyrti að honum hefði verið bjargað eftir átta daga leit. RÚV birti hins vegar frétt um að hundruð björgunarliða kepptust enn við að ná manninum undan rústunum, en sagði svo frá því í annarri frétt að honum hefði þegar verið bjargað eftir hádegi.
Að lokum var greint frá því að Úkraínumaður hafi verið ákærður í Þýskalandi vegna skemmdarverka á Nord Stream-gasleiðslunni árið 2022. Þýskir saksóknarar telja að verkið hafi verið unnið að skipan úkraínskra stjórnvalda.
- mbl 17 látnir eftir stærstu áras á Kænugarð frá upphafi
- RÚV Boða sorgardag eftir umfangsmestu árásir Rússa nokkurn tímann á Kyiv
- mbl Bjargað eftir átta daga leit
- RÚV Manni bjargað á lífi eftir 8 daga undir rústum
- RÚV Saksóknarar í Þýskalandi segja Úkraínu hafa skemmt Nord Stream
- mbl Ákærður fyrir Nord Stream-skemmdarverkin
Íþróttir
Þegar risarnir vakna og dvergarnir tapa
Heimsmeistaramótið í fótbolta heldur áfram að fylla síður fjölmiðla og fengu leikirnir í 32-liða úrslitunum mesta umfjöllunina að þessu sinni. Portúgalir tryggðu sér sæti í 16-liða úrslitum með 2–1 sigri á Króötum í Toronto. Ivan Persic kom Króatíu yfir á 53. mínútu en Cristiano Ronaldo jafnaði tæpum tíu mínútum síðar. Goncalo Ramos skoraði sigurmarkið á 94. mínútu áður en jöfnunarmark Mario Pasalic á 103. mínútu var dæmt af vegna rangstöðu. Portúgal mætir Spáni sem vann Austurríki 3–0. Þetta var fyrsti sigur Spánverja í útsláttarkeppni HM síðan liðið varð heimsmeistari árið 2010. Oyarzabal skoraði tvö mörk og Pedro Porro eitt.
Í Vancouver komst Sviss áfram í 16-liða úrslit með 2–0 sigri á Alsír þar sem Breel Embolo og Dan Ndoye skoruðu mörkin.
Á sama tíma mátti íslenska karlalandsliðið í körfubolta þola tap gegn Ítalíu í undankeppni HM. Craig Pedersen landsliðsþjálfari sagði Ítali hafa átt sigurinn skilið en Elvar Már Friðriksson benti á að varnarleikurinn hafi farið úrskeiðis.
Tækni & gervigreind
Mútur í boði hússins og dauði diskanna
Mest áberandi tæknifrétt dagsins sýnir að Sam Altman, forstjóri OpenAI, á í virkum viðræðum við ríkisstjórn Trumps um að gefa bandarískum þjóðarsjóði 5 prósenta hlut í fyrirtækinu. Samkvæmt Financial Times á þetta tilboð að draga úr spennu gagnvart ríkisstjórninni og mýkja vaxandi andstöðu almennings gegn gervigreind. Hluturinn er talsvert lægri en markmið Bernie Sanders, en Altman telur þetta bestu leiðina til að láta almenning njóta góðs af gervigreindarbólunni.
Á sama tíma undirbýr Sony jarðarför PlayStation-diska. Fyrirtækið ætlar að hætta framleiðslu á líkamlegum eintökum af nýjum leikjum í janúar 2028. Cody Spencer, meðeigandi Pink Gorilla Games, segir ákvörðunina aðeins neikvæða fyrir spilara sem missi þar með eignarrétt sinn. Microsoft fylgir líklega í kjölfarið en prófar nú eiginleika sem á að leyfa Xbox-notendum að stafræna líkamleg leikjasöfn sín.
Að lokum hefur Google tapað langvinnri áfrýjun sinni gegn metsekt Evrópusambandsins og þarf að greiða 4,7 milljarða Bandaríkjadala. ESB sektaði fyrirtækið fyrir að knýja fram samþættingu á leitarvél sinni og vafra við Android-stýrikerfið.
- TechCrunch OpenAI proposed donating 5% of its equity to a US sovereign wealth fund
- Ars Technica Trump gets OpenAI to offer US 5% stake, far lower than Sanders’ target
- The Verge The funeral for PlayStation discs has begun
- Ars Technica Sony will stop making physical copies of PlayStation games in 2028
- Ars Technica Google loses long-running appeal of record EU fine, will have to cough up $4.7 billion
- Hacker News Google loses fight over record $4.7B EU antitrust fine
Vísindi
Leit í myrkri og hiti í raunveruleikanum
Leit eðlisfræðinga að hinu ósýnilega er í brennidepli umfjöllunarinnar. Mest var fjallað um nýja hönnun á skammtahálfleiðara frá vísindamönnum við Rice-háskóla, sem gæti nýst við leit að öxulögnum. Þessar tilgátukenndu agnir eru taldar mögulegur skýringarkostur á hulduefni, sem nemur 85 prósentum af efni alheimsins. Samhliða þessu hafa óvenjuleg þyngdarbylgjumerki frá LIGO-mælitækjunum vakið vonir um að frumsvörthol, sem hingað til hafa verið hrein fræðasmíð, séu innan seilingar og geti útskýrt eðli hulduefnisins.
Á sama tíma herjar hitabylgja á austurhluta Bandaríkjanna fyrir hátíðarhelgi fjórða júlí. Milljónir Bandaríkjamanna þurfa að þola mikinn hita og raka, sem reynir verulega á raforkukerfi og fyllir sundlaugar á þéttbýlum svæðum.
Að lokum er fjallað um rannsóknir á svörtholum og leitina að sameinaðri kenningu um skammtaþyngdarfræði. Eðlisfræðingar reyna enn að brúa bilið á milli skammtafræðinnar, sem lýsir smásæja heiminum, og þyngdaraflskenningar Einsteins, sem gildir um stjörnur og svörthol. Nýjar kenningar benda til þess að dýnamísk svörthol geti fylgt lögmálum varmafræðinnar með öðruvísi mælingu á óreiðu.
- ScienceDaily A strange LIGO signal could reveal the missing link behind dark matter
- Phys.org Quantum semiconductor design could expand search for dark matter
- Phys.org Heat dome roasts eastern US ahead of holiday weekend
- Phys.org Hot spell roasts eastern US as holiday weekend approaches
- Phys.org Dynamic black holes may obey Hawking-style thermodynamics with an alternative entropy measure
- Phys.org Quantum gravity tests may mistake ordinary spacetime for superposition