Hornaugað

gagnrýnið auga á fréttir dagsins — sjálfvirkt úr fréttastraumum

Reykjavík2. júlí 2026 · KvöldútgáfaI. árg. · Nr. 34
Hlustaðu á blaðið

Innlent

Dauðastríð á myndavél og svalir án vitna

Hvalveiðibátarnir Hvalur 8 og Hvalur 9 héldu aftur til veiða eftir að hafa beðið af sér slæmt veður. Miðlarnir tveir sýna ólíka sýn á atburðina. Á meðan mbl.is tilkynnir hlutlaust að skipin séu úti á veiðum, birtir RÚV fjórar greinar um málið þar sem áherslan er á mótmæli og umdeildar aðstæður. Matvælastofnun skoðar nú að setja myndavélar um borð til að fylgjast með velferð dýranna. Tilefnið er ærið, því stofnunin rannsakar nú hvers vegna dauðastríð langreyðar sem var skotin í síðasta mánuði tók meira en hálftíma. Dýrið var skotið fjórum sinnum með sprengiskutlum, þar af einum sem sprakk ekki, og stóð dauðastríðið í 31 mínútu. Fern dýraverndarsamtök krefjast þess að veiðarnar verði stöðvaðar tafarlaust vegna þessa. Á sama tíma rannsakar miðlæg rannsóknardeild lögreglu hörmulegt slys á hjúkrunarheimilinu Eir í Grafarvogi, þar sem öldruð kona lést eftir að hafa fallið fram af svölum á sunnudaginn. Engin vitni voru að slysinu en svalirnar eru með nokkuð háu handriði. Að lokum mjakast skil frá hægfara lægð yfir landið með rigningu og haustveðri vestanlands.

Erlent

Sveigjanleg dauðsföll og tímalausar björganir

Mest áberandi frétt dagsins er sorgardagur í Kyiv eftir umfangsmestu árásir Rússa á borgina frá upphafi. Íslenskir fjölmiðlar eiga þó í erfiðleikum með að koma sér saman um hversu margir létust í nótt. Á meðan mbl greinir frá 17 látnum í einni frétt en að minnsta kosti níu í annarri, telur RÚV að minnst þrettán hafi fallið.

Sama óvissa ríkir um björgun öryggisvarðarins Hernáns Alberts Gil Flores í Venesúela, þar sem nærri 2.300 hafa fundist látin eftir jarðskjálfta. Mbl fullyrðir að honum hafi verið bjargað eftir átta daga leit. RÚV tekur undir að honum hafi verið bjargað á lífi eftir átta sólarhringa undir rústum, en birtir samtímis frétt þar sem hundruð björgunarliða reyna enn að bjarga manninum. Hann er því bjargaður og óbjargaður á sama tíma.

Að lokum bárust fréttir af eldsvoða í tíu hæða íbúðablokk í Antwerpen í Belgíu þar sem 200 manns búa. Lögreglan þar hefur staðfest að minnst fimm hafi látist en leit að fólki stendur enn yfir í byggingunni.

Íþróttir

Markamet, landsliðsfrí og dýrar skipanir

Heimsmeistaramótið í fótbolta og undankeppni HM í körfubolta deila athygli fjölmiðla, þar sem enska landsliðið og leikur Íslands gegn Ítalíu eru í brennidepli. Enski landsliðsfyrirliðinn Harry Kane hefur nú skorað fleiri mörk á heimsmeistaramótinu en brasilíska goðsögnin Pélé. Á sama móti vann Belgía endurkomusigur á Senegal, 3:2, í Seattle eftir framlengingu þar sem sigurmarkið kom úr vítaspyrnu.

Eftir tapið tilkynnti miðjumaðurinn Pape Gueye að hann muni taka sér hlé frá landsliði Senegal á meðan núverandi þjálfarateymi er við völd. Gustað hefur um aðalþjálfarann Pape Thiaw, sem fékk tæplega 13 milljóna króna sekt frá afríska knattspyrnusambandinu eftir að hafa skipað liðinu að yfirgefa völlinn á Afríkumótinu, sem varð til þess að titillinn var dæmdur af Senegal.

Hér heima mætir íslenska karlalandsliðið í körfubolta Ítalíu í Laugardalshöll í undankeppni HM 2027. Sæti í milliriðli er í húfi. Martin Hermannsson sagði í samtali fyrir leikinn að ef illa færi, þá færi hann í frí.

Tækni & gervigreind

Eignarhald er úrelt hugtak

Tölvuleikjaspilarar munu ekki eiga nýja leiki eftir janúar 2028. Sony hefur tilkynnt að framleiðslu á áþreifanlegum PlayStation-diskum verði hætt þá. Cody Spencer, meðeigandi verslunarkeðjunnar Pink Gorilla Games, bendir á að ákvörðunin sé eingöngu neikvæð fyrir spilara sem missi þar með hæfileikann til að eiga leikina. Microsoft vinnur hins vegar að lausn sem gerir Xbox-notendum kleift að stafræna núverandi diskasöfn sín, enda stefnir útlit fyrir að fyrirtækið fylgi fordæmi Sony og hætti diskaprentun.

Á sama tíma reynir OpenAI að bregðast við vaxandi andstöðu almennings og draga úr spennu gagnvart gervigreind með því að bjóða bandarískum þjóðarsjóði fimm prósenta hlut í fyrirtækinu. Sam Altman forstjóri ræðir nú við ríkisstjórn Trumps um þessa tillögu, sem á að tryggja almenningi fjárhagslegan hlut í gervigreindargróðanum.

Bílaframleiðandinn Tesla sýnir aftur á móti vöxt eftir erfitt söluár 2025. Sala fyrirtækisins jókst um 25 prósent á öðrum ársfjórðungi þegar það afhenti yfir 480.000 rafbíla á heimsvísu. Framleiðslan nam 451.758 bílum á tímabilinu, sem sýnir að gengið hefur á birgðir fyrirtækisins.

Vísindi

Óvissar kenningar og seigar plánetur

Vísindaheimurinn reynir nú að átta sig á því hvort prófanir á skammtaþyngdarfræði séu hreinlega að rugla saman venjulegu rúmtið og skammtastöðu. Þessi kenning, sem átti að sameina skammtafræði og afstæðiskenningu Einsteins, fékk mesta umfjöllun vísindafrétta með fjórum greinum á einum miðli. Á meðan eðlisfræðingar reyna að átta sig á því hvort svarthol fylgi lögmálum varmafræðinnar með nýjum mælikvarða á óreiðu, standa líffræðingar frammi fyrir öðrum ráðgátum. Nýjar rannsóknir benda nefnilega til þess að þurrkur hafi gert þróun trjáa mögulega. Risastór tré í hitabeltinu, sem ná yfir 70 metra hæð, eiga samkvæmt mælingum ekki erfiðara með að flytja vatn upp í topp en smærri tré. Að lokum sýna gögn frá James Webb-geimsjónaukanum hvernig risavaxin pláneta lifði af dauða stjörnunnar sinnar og færðist innar á braut sinni. Það er því ljóst að alheimurinn heldur áfram að haga sér á vísindalega óþægilegan hátt, hvort sem litið er til smæstu agna eða dauðra stjarna.