Hornaugað

gagnrýnið auga á fréttir dagsins — sjálfvirkt úr fréttastraumum

Reykjavík1. júlí 2026 · KvöldútgáfaI. árg. · Nr. 32
Hlustaðu á blaðið

Innlent

Hornaugað fylgist með

Það þarf talsvert til að slá afmælishátíð Landhelgisgæslunnar út af borðinu, en koma eins erlends skips dugði til. Dómsmálaráðherra mætti á ríkisstjórnarfund með minnisblað vegna skipsins Bandero, sem siglir nú um með slökkt á staðsetningarbúnaði en sendir þó samviskusamlega staðsetningu á klukkustundar fresti að kröfu gæslunnar. Á meðan dómsmálaráðherra ræðir um meðalhóf og möguleikann á að draga menn til hafnar, og forstjóri Hvals hf. gefur lítið fyrir þetta „anti-everything“-lið, liggja hvalveiðiskipin Hvalur 8 og 9 einfaldlega við bryggju vegna slæms veðurs.

Á sama tíma fyllast miðlar af fréttum af stærsta kókaínsmygli Íslandssögunnar, þar sem 106 kíló af efninu fundust falin í sjókistu undir súrálsskipinu Koznitza. Lögreglan viðurkennir að hafa aldrei séð sjókistu notaða til smygls áður, en reiknar fljótt út að virði efnanna á götunni sé á þriðja milljarð króna. Meðal þeirra níu sem sitja í gæsluvarðhaldi er dæmdur morðingi sem árið 2017 birti myndir af sér í köfunarbúnaði í Straumsvík. Sú rannsókn teygir sig nú alla leið til Brasilíu.

Erlent

Dauðaleit og diplómatískir loftkastalar

Heimsbyggðin fylgist með rústabjörgun í Venesúela eftir tvo gríðarlega harða jarðskjálfta. Íslenskir fjölmiðlar eru þó ekki á einu máli um stöðuna. Á meðan Morgunblaðið fullyrðir að björgunarsveitir vinni nú að því að bjarga síðustu eftirlifendunum, lýsir RÚV því yfir að erlend lið keppist enn við að grafa fólk upp á lífi. Ljóst er að verkefnið er ærið þar sem um 50 þúsund manns er enn saknað.

Í Katar ríkir svipaður ruglingur á hæsta stigi diplómatíunnar. Donald Trump Bandaríkjaforseti fagnaði framgangi óbeinna viðræðna ríkjanna í Doha og sagði Írana hafa beðið um fund. Morgunblaðið greindi frá þessum óbeinu viðræðum en RÚV slær því föstu, með vísan í talsmenn Írans og Katar, að engar beinar viðræður fari fram eða séu fyrirhugaðar. Samt sem áður eru samningamenn beggja ríkja mættir á svæðið til að ræða við milligöngumenn.

Að síðustu bárust fréttir frá Belgíu þar sem minnst fimm létust í eldsvoða í tíu hæða íbúðablokk í Antwerpen. Slökkvilið fékk útkall fyrir klukkan 10 en upptök eldsins eru enn ókunn.

Íþróttir

Þegar sagan neitar að endurtaka sig

Enska karlalandsliðið í knattspyrnu vann loksins leik á heimsmeistaramóti eftir að hafa lent undir í hálfleik. Fyrir leikinn gegn Lýðstjórnarlýðveldinu Kongó hafði þetta gerst níu sinnum í sögunni með þeim árangri að liðið tapaði sjö sinnum og gerði tvö jafntefli. Mark Cipenga kom Kongó yfir á 7. mínútu en Harry Kane jafnaði á 75. mínútu og tryggði svo 2-1 sigur á 86. mínútu. Þetta er jafnframt fyrsti sigur Englands eftir að hafa lent undir á HM síðan í úrslitaleiknum árið 1966.

Á meðan Englendingar fagna því að brjóta blað í sögunni, syrgja Þjóðverjar sitt fyrsta tap í vítaspyrnukeppni á HM frá upphafi. Liðið féll úr leik gegn Paragvæ í 32-liða úrslitum á Boston-vellinum eftir að staðan var 1-1. Santiago Pena, forseti Paragvæ, lýsti yfir opinberum frídegi í landinu til að fagna sigrinum.

Julian Nagelsmann, landsliðsþjálfari Þýskalands, vill halda áfram starfi sínu en Jürgen Klopp er sagður tilbúinn að taka við liðinu ef þýska knattspyrnusambandið leitar til hans.

Tækni & gervigreind

Stafræn eignaröpun og hraðsoðinn gervigripur

Mest áberandi tæknifrétt dagsins, sem flutt var í tólf fréttum á fjórum miðlum, snýst um að bandarísk stjórnvöld hafi aflétt hömlum á gervigreindarlíkön fyrirtækisins Anthropic. Eftir að hafa hrætt Donald Trump til að krefjast öryggisprófana, fær heimurinn nú loksins aðgang að líkönunum Fable og Mythos. Anthropic hyggst opna aftur fyrir aðgang að Fable þann 1. júlí.

Næstmesta athygli fær ákvörðun Sony um að hætta framleiðslu á áþreifanlegum leikjadiskum fyrir PlayStation í ársbyrjun 2028. Neytendur munu því aðeins geta keypt nýja leiki á stafrænu formi. Á meðan Sony innleiðir þetta eignarlausa stafræna framtíðarskipulag, prófar Microsoft nú nýja tækni fyrir Xbox sem gerir notendum kleift að stafræna leikjasöfnin sín áður en diskarnir hverfa endanlega.

Að lokum kynnir Google nýja myndvinnslulíkanið Nano Banana 2 Lite, sem á að vera það hraðasta og ódýrasta frá fyrirtækinu til þessa. Myndirnar líta ef til vill verr út, en það tekur aðeins örfáar sekúndur að búa þær til. Hraði og lágmarkskostnaður trompa greinilega gæði í nýjustu afurð tæknirisans.

Vísindi

Rauðir punktar og líf eftir dauðann

Vísindaheimurinn beinist nú að tveimur ólíkum fyrirbærum í djúpi geimsins samkvæmt nýjustu umfjöllun. Mesta athygli fær uppgötvun á dularfullum uppruna svokallaðra lítilla rauðra punkta, sem taldir eru vera frumstæðar vetrarbrautir. Stjörnufræðingar undir forystu Karinu Caputi við Háskólann í Groningen kynntu niðurstöðurnar á ársfundi evrópskra stjörnufræðinga í Lausanne, en rannsóknin verður birt í The Astrophysical Journal. Með hjálp James Webb geimsjónaukans tókst í fyrsta sinn að greina fyrirbæri á þessu myndunarstigi. Talið er að þessar litlu, rauðu vetrarbrautir hýsi vaxandi risasvarthol í miðjunni, umlukin þéttum gashjúp sem gæti framleitt háorku-fiseindir.

Næstmesta athygli fær rannsókn á risavöxnum reikistjörnum. Annars vegar sýna athuganir James Webb sjónaukans hvernig risavaxin reikistjarna lifði af dauða stjörnunnar sinnar og færðist innar á braut sinni. Hins vegar tókst TESS sjónauka NASA í fyrsta sinn að finna reikistjörnu með því að greina hvernig hún beygir rúmritið. Þessi nýfundna reikistjarna er af stærðargráðunni ofur-Júpíter og sker sig úr með því að vera á braut fjarri móðurstjörnunni, ólíkt þeim reikistjörnum sem TESS finnur venjulega nærri stjörnum sínum.