Hornaugað

gagnrýnið auga á fréttir dagsins — sjálfvirkt úr fréttastraumum

Reykjavík27. júní 2026 · MorgunútgáfaI. árg. · Nr. 23
Hlustaðu á blaðið

Innlent

Íslensk verðbólgukomma og lögleysa á bensínstöðvum

Innlend fréttaskrif dagsins einkennast af hreinni uppgjöf gagnvart tölum og lögum. Mest áberandi er umfjöllunin um verðbólguna sem mældist 5,2 prósent í júní. Þar tekst fjölmiðlum ekki einu sinni að koma sér saman um hvort forsendur kjarasamninga séu að bresta. Á meðan mbl.is slær því upp að það séu „99,99% líkur“ á bresti, reynir RÚV að halda í vonina með tilvitnun í Bjarna Benediktsson um að við séum „enga óravegu frá því að ná stjórn á verðbólgunni“ — enda vanti herfilega aðeins nokkra kommu upp á markmiðið.

Sveitarstjórnarmálin eru síst skárri en þar birti RÚV fjórar greinar um lagaskort á lóðaleigu. Í ljós kemur að Reykjavíkurborg gaf olíufélögum dýrmætar bensínstöðvalóðir endurgjaldslaust árið 2021. Nú segir mbl.is samningana kallaða lögbrot og ríkisaðstoð, en RÚV heldur áfram að dásama að borgin geti enn samið um endurgjald.

Loks er það Paul Watson sem stefnir skipi sínu til landsins í „Operation 86“. Formaður Félags skipstjórnarmanna vill láta Landhelgisgæsluna snúa honum við og bendir á að tólf hvalategundir éti 6,3 milljónir tonna á ári, sem er talsvert meira en kvóti íslenska flotans upp á tæp 700 þúsund tonn. Gæslan bendir hins vegar þurrt á að hún geti ekki bannað siglingar á alþjóðlegu hafsvæði.

Erlent

Hitinn bítur og vopnin tala

Heitasti fréttapakki dagsins snýst um evrópska hitabylgju sem herjar á 150 milljónir manna. Ríkisfjölmiðillinn og Morgunblaðið koma sér þó ekki saman um örlög Gleðigöngunnar í París. Á meðan RÚV fullyrðir í fjórum greinum að henni hafi verið aflýst, segir mbl.is lögregluna hafa frestað henni til september. Áfengisbann á almannafæri fylgir sögunni til að hlífa yfirfullum sjúkrahúsum, enda náði hitinn 40,9 stigum í París.

Á sama tíma hitnar í kolunum við Persaflóa. Bandaríkjaher svaraði árás á flutningaskip í Hormússundi með loftárásum á ratsjárstöðvar og vopnageymslur í Íran. JD Vance, varaforseti Bandaríkjanna, benti Írönum á að taka frekar upp símann en að beita ofbeldi, en íranski byltingarvörðurinn lofar kröftugra svari.

Að lokum sýna nýbirtar skattskýrslur bresku konungsfjölskyldunnar að Karl III hefur greitt yfir fimm milljarða króna í skatt frá 2022. Gagnsæið sýnir líka að konungurinn eyddi átta milljónum króna í eina lestarferð til Lancaster, á meðan opinber framlög til fjölskyldunnar munu næstum tvöfaldast á næstu árum.

Íþróttir

Markalaus fagnaðarlæti og varalið á stórmóti

Mest áberandi tíðindi næturinnar á heimsmeistaramótinu í knattspyrnu koma úr D-riðli, þar sem Bandaríkjamenn stóðu uppi sem sigurvegarar þrátt fyrir 3-2 tap gegn þegar úr leik fallnum Tyrkjum. Kaan Ayhan tryggði Tyrkjum sigurinn á lokasekúndum átta mínútna uppbótartíma. Í sama riðli gerðu Ástralía og Paragvæ markalaust jafntefli. Ástralir fylgja Bandaríkjamönnum áfram en Paragvæ situr í þriðja sæti með 4 stig og treystir á hagstæð úrslit úr öðrum riðlum.

Í H-riðli fögnuðu Grænhöfðeyingar sögulegum árangri á sínu fyrsta heimsmeistaramóti eftir annað markalaust jafntefli, nú gegn botnliði Sádi-Arabíu. Þessi eina og hálfa klukkustund án marka tryggði þeim annað sætið og farmiða í 32-liða úrslit. Á sama tíma unnu Spánverjar 1-0 sigur á Úrúgvæ með marki frá Álex Baena á 42. mínútu, í leik þar sem Spánverjar áttu aðeins eitt skot á rammann. Úrúgvæ, sem hefur tvisvar unnið heimsmeistaratitilinn, er á leið heim.

Að lokum tryggðu Frakkar sér efsta sæti I-riðils með 4-1 sigri á Noregi í Boston. Ståle Solbakken gerði tíu breytingar á norska liðinu en Frakkar mættu með sína sterkustu menn og skoraði Ousmane Dembélé þrennu.

Tækni & gervigreind

Þegar vélarnar lesa póstinn og tæknirisar herma eftir hvor öðrum

Mest áberandi málið í tækniheiminum er endurkoma Mythos 5 frá Anthropic. Eftir tveggja vikna samningaviðræður við ríkisstjórn Trumps er líkanið aftur starfhæft að einhverju leyti fyrir útvalda hópa stofnana samkvæmt bréfi stjórnvalda til fyrirtækisins. Almenningur fær hins vegar ekki aðgang að Fable 5, sem er Mythos-líkan ætlað almennum notendum.

Á sama tíma leggur Notion niður tölvupóstforrit sitt, sem var undir áhrifum frá Skiff. Fyrirtækið ætlar þess í stað að einbeita sér að gervigreindarfulltrúum til að stýra pósthólfinu, enda afhenda notendur þessum fulltrúum stjórn tölvupóstsins í auknum mæli.

Að lokum fær YouTube Shorts uppfærslu til að líkjast TikTok enn frekar. Nýr eiginleiki gerir notendum kleift að fjarlægja tákn og texta af myndbandinu sem horft er á, auk þess sem hægt verður að tvöfalda spilunarhraðann. Þá verður þumallinn upp skipt út fyrir hjartahnapp.

Vísindi

Metin falla á meðan jörðin brotnar

Mest umfjallaða vísindafréttin sýnir að Evrópa svitnar nú undir hitametum sem vísindamenn segja að væru ómöguleg án loftslagsbreytinga. Í Bretlandi mældist heitasti júnídagur sögunnar þar sem hiti náði 36,7 gráðum í suðvesturhlutanum, sem olli álagi á sjúkrabílaþjónustu Lundúna. Í Frakklandi fór hitinn mest á bilinu 39 til 43 gráður í vesturhlutanum. Spánn, Þýskaland, Austurríki, Holland og Sviss hafa einnig slegið hitamet á nokkrum stöðum í júní. Alþjóðaveðurfræðistofnunin ætlar að meta heildaráhrifin þegar hitabylgjunni lýkur.

Á sama tíma skóku tveir öflugir jarðskjálftar norðurströnd Venesúela á miðvikudagskvöldi eftir klukkan sex að staðartíma. Þessir tveir skjálftar, sem flokkast sem tvíburaskjálftar, urðu til þess að meira en 180 manns létust. Milljónir manna fengu viðvaranir í farsíma sína sem veittu mikilvægar sekúndur til að leita skjóls.

Að lokum greina vísindamenn frá því að beinar bylgjur frá samruna tveggja svarthola sýni merki um hringiðu í rúmstrúmbi. Þegar svarthol rekast saman verður til eitt stærra svarthol, en James Webb geimsjónauki NASA hefur sýnt að sum ofurmassamikil svarthol gætu verið of stór fyrir vetrarbrautirnar sem þau hýsa.