Hornaugað

gagnrýnið auga á fréttir dagsins — sjálfvirkt úr fréttastraumum

Reykjavík19. júní 2026 · KvöldútgáfaI. árg. · Nr. 8
Hlustaðu á blaðið

Innlent

Siglingar í leyfisleysi og lögfræði í lausagangi

Mest áberandi mál dagsins er sigling hvalveiðiskipsins Hvals 9 í Hvalfjörð með mótmælanda í mastrinu, en alls birtust níu fréttir um málið hjá tveimur miðlum. Morgunblaðið birti fimm greinar um þennan atburð og fullyrti að einfalt hefði verið að skrá aðgerðasinnann Hólmstein Harðarson rafrænt sem farþega. Ríkisútvarpið dró þetta hins vegar í efa og hafði eftir lögmanni hans að hann hefði ekki gefið leyfi fyrir því að vera skráður sem farþega. Lögmaðurinn benti á að eitt lögbrot réttlætti ekki annað og að Hólmsteini hefði orðið svo kalt í tunnunni að skipverji þurfti að hlýja honum.

Á sama tíma ríkir óvissa um framhald svokallaðs hryðjuverkamáls eftir að Landsréttur dæmdi Sindra Snæ Birgisson og Ísidór Nathansson aftur fyrir vopnalagabrot en sýknaði þá af hryðjuverkaákæru. Lögmaður Sindra vonar að málinu sé lokið en tæknilega er hægt að vísa því aftur til Hæstaréttar. Ríkisútvarpið tók fram að fréttin yrði uppfærð, en mbl.is kaus að blanda inn í umfjöllunina frétt af því að Hæstiréttur hefði mildað dóm í ótengdu manndrápsmáli á Akureyri.

Erlent

Friður á sextíu dögum og drónar yfir Moskvu

Mest áberandi mál dagsins í erlendum fréttum er nýundirrituð viljayfirlýsing Bandaríkjanna og Írans. Morgunblaðið birti fjórar greinar undir heitinu „Samningur Bandaríkjanna við Íran birtur“ um þetta plagg sem kveður á um að endanlegu friðarsamkomulagi verði náð á 60 dögum í mesta lagi. Á meðan fresturinn rennur út 17. ágúst hefur fyrirhuguðum viðræðum í Sviss þegar verið frestað og JD Vance varaforseti frestaði sinni ferð. Á sama tíma og Donald Trump lýsir samkomulaginu sem stórsigri, herða Íranar reglur um skipaumferð í Hormússundi.

Í Rússlandi blasti annar veruleiki við íbúum Moskvu. Úkraínumenn gerðu sína stærstu drónaárás á landið í tvö ár, þar sem Rússar segjast hafa skotið niður 180 dróna við höfuðborgina og alls 500 í landinu. Árásin beindist meðal annars að olíuhreinsunarstöð í Kapotnija og leiddi til þess að flugvöllum í Moskvu var lokað tímabundið.

Í breskum stjórnmálum vann Andy Burnham, borgarstjóri Manchester, sigur í aukakosningum í Makersfield-kjördæmi með 24.927 atkvæðum. Burnham, sem hefur verið borgarstjóri í níu ár, tryggði sér þingsæti og hefur gefið til kynna að hann sé tilbúinn að leiða Verkamannaflokkinn.

Íþróttir

Endalausir hringir og fjarlægir draumar

Íslenskir fjölmiðlar fylgdust grannt með hverju höggi á Opna bandaríska meistaramótinu í golfi, þar sem Gunnlaugur Árni Sveinsson úr GKG lék annan hringinn á 77 höggum, eða sjö yfir pari. Þessi eini hringur og undirbúningur hans varð tilefni til 23 frétta hjá tveimur miðlum, sem sýnir að áhugi ritstjórna á holum og höggum er nánast ómældur þegar Íslendingur á í hlut.

Á sama tíma heldur heimsmeistaramótið í fótbolta áfram vestanhafs. Þar vakti athygli að Christian Pulisic, helsta stjarna Bandaríkjanna, gat ekki spilað gegn Ástralíu í Seattle vegna áfalls, á meðan Tékkland og Suður-Afríka gerðu 1:1-jafntefli í Atlanta.

Fyrir kvennalandsliðið er leiðin á HM í Brasilíu hins vegar rétt að hefjast með umspili gegn Króatíu í október. Króatar eru í 63. sæti heimslistans, heilum 46 sætum neðar en Ísland, og spiluðu í C-deild. Ef íslenska liðið vinnur það einvígi bíður annað hvort Norður-Írland eða Portúgal. Miðað við að Portúgal vann Ísland 4:1 í framlengingu í síðasta HM-umspili er ljóst að gamlar draugar gætu vitjað liðsins áður en flogið verður til Brasilíu.

Tækni & gervigreind

Gervigreindin hakar í öll boxin og leikirnir færast yfir á kortið

Adobe heldur áfram að troða gervigreindaraðstoðarmanni sínum, Firefly, inn í öll möguleg horn í Creative Cloud svítunni. Í þessari mest umfjölluðu sögu dagsins fá forritin Photoshop, Premiere, Illustrator, InDesign og Frame.io nú spjallmenni í opinni prófunarútgáfu. Samhliða kynnir fyrirtækið endurhannað gervigreindarstúdíó í lokaðri prófun, sem á að muna hvernig sköpunarverk notenda líta út.

Í næstmest umfjölluðu sögunni er sjónum beint að tveimur ólíkum tæknileikjum. Annars vegar er það landafræðileikurinn MapTap fyrir síma, sem lýst er sem nýjum Wordle-leik sem láti fólk líða eins og það sé gáfaðra eftir spilun. Hins vegar fær aukahluturinn GB Operator, sem kostar 50 Bandaríkjadali og tengir Game Boy leikjahylki við tölvur, nýja virkni fyrir Game Boy myndavélina.

Að lokum fær minni umfjöllun að bandaríska geimvísindastofnunin NASA hefur valið eldflaugafyrirtækið Relativity Space, undir forystu Erics Schmidt, fyrrverandi forstjóra Google, til að flytja Aeolus-farminn til Mars árið 2028. Á sama tíma þarf franskt sprotafyrirtæki í eldflaugaskotum að breyta nafni eldflaugar sinnar vegna vörumerkjaörðugleika.

Vísindi

Flókin lífsákvörðun, dauðir selir og gagnlegar örverur

Fjölmiðlar dagsins beina sjónum sínum fyrst og fremst að flóknum ákvörðunum í lífinu. Þegar fólk stendur frammi fyrir því að giftast, skipta um starfsferil eða flytja á milli landshluta, sýna rannsóknir að hugurinn fer á flug við að vega saman hagnað og tap. Lausnin á þessu flókna ástandi virðist þó ekki fást með því einu að reikna út dæmið. Á sama tíma benda aðrar rannsóknir til þess að fimm skammtar af ávöxtum og grænmeti daglega dugi skammt til að vernda hjartað ef fæðuna vantar flavanól, sem finna má í brómberjum, plómum, eplum, bakaðri baunum, kirsuberjum og grænu tei.

Fréttir af afskekktum slóðum sýna dekkri hliðar náttúrunnar. Skæð gerð af fuglaflensu hefur dregið meira en 13.000 fílsselskópa til dauða í varpstöð á eldfjallaeyjunni Heard Island í Suður-Íshafinu. Ástralskir vísindamenn hafa lokið rannsóknum á útbreiðslu H5-veirunnar á þessum slóðum og birt niðurstöður sínar á forprentvefnum bioRxiv.

Að lokum greina miðlar frá því að örverur hafi fyrst eyðilagt vængbein af 100 milljóna ára gamalli flugeðlu, en síðan varðveitt það. Alþjóðleg rannsókn sýnir hvernig þetta forna flugskriðdýr varðveittist í smáatriðum í 113 milljónir ára.